ladki Bahin Yojana E-KYC Rule : ’मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण’ योजनेच्या e-KYC प्रक्रियेदरम्यान अर्जदारांकडून झालेल्या चुका आणि त्याबद्दल निर्माण झालेल्या शंकांबाबत खालीलप्रमाणे सविस्तर माहिती दिली आहे.
१. e-KYC करणे कोणाला बंधनकारक आहे?
- सर्वांसाठी अनिवार्य: योजनेचे पुढील हप्ते ज्यांना हवे आहेत, त्या सर्व महिलांना e-KYC करणे बंधनकारक आहे.
- उद्देश: e-KYC च्या माध्यमातून सरकारला संबंधित महिला हयात आहे का, कुटुंबाचे उत्पन्न किती आहे, कुटुंबातील सदस्य कर (Tax) भरतात का, इत्यादी माहिती मिळते. या माहितीच्या आधारावरच अंतिम पात्र लाभार्थ्यांची यादी तयार होईल.
२. e-KYC करण्याची मुदत किती आहे?
- सध्याची मुदत: e-KYC साठी सुरुवातीला दोन महिन्यांची मुदत देण्यात आली आहे.
- मुदतवाढ: महिला व बालविकास मंत्री आदिती तटकरे यांनी स्पष्ट केले आहे की, e-KYC करण्याची घाई करू नका, सर्वांची प्रक्रिया पूर्ण करून घेतली जाईल. त्यामुळे ही मुदत वाढण्याची शंभर टक्के शक्यता आहे.
३. e-KYC मध्ये ‘नाही’ निवडल्यास काय करावे? (चुकीची दुरुस्ती)
e-KYC करताना चुकी झाली, विशेषत: ‘नाही’ हा पर्याय निवडला गेला, तर काय करायचे याबद्दल अनेक महिलांना भीती आहे.
e-KYC मधील दोन महत्त्वाचे प्रश्न:
| प्रश्न | काय विचारले आहे? | उत्तर काय हवे? |
|---|---|---|
| प्रश्न १ | ‘माझ्या कुटुंबातील सदस्य सरकारी विभाग, उपक्रम, मंडळ, भारत सरकार किंवा राज्य सरकारच्या स्थानिक संस्थेमध्ये कार्यरत नाहीत किंवा सेवानिवृत्तीनंतर वेतन घेत नाहीत.’ | होय (तुमच्या कुटुंबात कोणीही सरकारी नोकरीत नसेल किंवा पेन्शन घेत नसेल तर.) |
| प्रश्न २ | ‘माझ्या कुटुंबामध्ये केवळ एक विवाहित आणि एक अविवाहित महिला लाभ घेत आहे.’ | होय (जर तुम्ही अटी व निकषांमध्ये पात्र असाल तर.) |
चुकीची दुरुस्ती कशी करायची?
- दुरुस्तीचा पर्याय नाही: एकदा e-KYC सबमिट झाल्यानंतर, त्यात बदल (Edit) करण्याचा पर्याय उपलब्ध नाही. तसेच, तुम्हाला परत e-KYC करता येत नाही (आधार नंबर टाकल्यावर ‘e-KYC आधीच झाली आहे’ असा मेसेज येतो).
- घाबरू नका: e-KYC चुकली म्हणून लगेच तुमचे पैसे बंद होतील, असे नाही.
- महत्त्वाची प्रक्रिया: e-KYC नंतर सरकारकडून पडताळणी प्रक्रिया (Verification) केली जाणार आहे. तुम्ही अर्ज करताना भरलेल्या हमीपत्रातील अटी आणि निकष यांची तपासणी केली जाईल.
- निष्कर्ष: e-KYC जरी चुकली असली तरी, जर तुम्ही पडताळणीमध्ये (उदा. तुमच्या कुटुंबात सरकारी नोकर किंवा टॅक्स भरणारा कोणी नसेल) खरोखर पात्र ठरलात, तर तुम्हाला योजनेचे पैसे मिळताना अडचण येणार नाही. तुमचे पैसे जमा होतील.
४. पडताळणी प्रक्रियेत कोणत्या बाबी तपासल्या जातील?
e-KYC नंतर सरकार खालील प्रमुख अटींची तपासणी करणार आहे, ज्या हमीपत्रामध्ये नमूद केल्या होत्या:
- कुटुंबातील महिला लाभार्थी: रेशनकार्ड तपासून एका कुटुंबात दोनपेक्षा जास्त विवाहित महिला लाभ घेत आहेत का, हे तपासले जाईल. (जर दोनपेक्षा जास्त विवाहित महिला लाभ घेत असतील, तर त्यांना अपात्र केले जाईल.)
- सल्ला: ज्यांच्या कुटुंबात एकापेक्षा जास्त विवाहित महिला लाभ घेत आहेत, त्यांनी ताबडतोब रेशनिंग कार्ड सेपरेट (विभक्त) करून घ्यावे.
- सल्ला: ज्यांच्या कुटुंबात एकापेक्षा जास्त विवाहित महिला लाभ घेत आहेत, त्यांनी ताबडतोब रेशनिंग कार्ड सेपरेट (विभक्त) करून घ्यावे.
