Birth Certificate Process : आजच्या काळात जन्माचा दाखला (Birth Certificate) हा केवळ एक कागदपत्र नसून, तो प्रत्येक नागरिकासाठी अनिवार्य ओळख पुरावा बनला आहे. शाळा प्रवेशापासून ते पासपोर्ट, सरकारी योजना आणि नोकरीसाठी याची आवश्यकता असते.
जर तुमच्याकडे जन्म दाखला नसेल किंवा तुमच्या नवजात बाळासाठी अर्ज करायचा असेल, तर भारत सरकारने एक अत्यंत सोपी, सुरक्षित आणि मोफत ऑनलाईन प्रक्रिया सुरू केली आहे.
१. अधिकृत वेबसाइट आणि नोंदणी (Sign Up)
भारत सरकारच्या ‘रजिस्ट्रार जनरल आणि जनगणना आयुक्त’ कार्यालयाच्या माध्यमातून ही ऑनलाईन सुविधा उपलब्ध आहे.
- अधिकृत वेबसाइट: crsorgi.gov.in
पायरी १: वेबसाइटला भेट द्या आणि खाते सक्रिय करा
- नोंदणी: crsorgi.gov.in या वेबसाइटवर होमपेजवर असलेल्या ‘General Public Sign Up’ या पर्यायावर क्लिक करा.
- माहिती भरा: फॉर्ममध्ये तुमचे नाव, मोबाईल नंबर, ईमेल आयडी, राज्य, जिल्हा आणि शहर/गावाचे नाव अचूक भरा.
- खाते सक्रिय करा: ‘Register’ बटणावर क्लिक केल्यावर, तुमच्या ईमेलवर एक व्हेरिफिकेशन लिंक (Verification Link) येईल. त्यावर क्लिक करून तुमचे खाते सक्रिय (Activate) करा.
२. ऑनलाईन अर्ज फॉर्म भरण्याची प्रक्रिया
खाते सक्रिय झाल्यावर तुमच्या तयार झालेल्या यूजर आयडी आणि पासवर्डचा वापर करून लॉगिन करा.
पायरी २: अर्ज निवडा आणि संपूर्ण माहिती भरा
- अर्ज निवडा: लॉगिन झाल्यावर, ‘Birth (Add Birth Registration)’ या टॅबवर क्लिक करा.
- माहिती भरा: अर्ज फॉर्ममध्ये खालील माहिती अचूकपणे भरा:
- मुलाचे/मुलीचे नाव
- जन्म तारीख आणि वेळ
- जन्म ठिकाण (रुग्णालय/घराचा पत्ता)
- पालकांची नावे, ओळखपत्र क्रमांक आणि पत्ता इत्यादी.
३. कागदपत्रे अपलोड आणि अर्ज सबमिट
फॉर्म भरल्यानंतर, तुमच्या अर्जाला आधार देण्यासाठी योग्य कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करणे आवश्यक आहे.
| आवश्यक कागदपत्र | पुरावा म्हणून काय लागेल? |
|---|---|
| पालकांचे ओळखपत्र | पालक/आई-वडिलांचे आधार कार्ड किंवा इतर कोणतेही ओळखपत्र. |
| जन्माचा पुरावा (रुग्णालयातील) | रुग्णालयाचे जन्मपत्र किंवा डिस्चार्ज स्लिप. |
| जन्माचा पुरावा (घरी जन्म) | बाळंतपण घरी झाले असल्यास नोटरीकृत प्रतिज्ञापत्र (Affidavit) आणि घराच्या पत्त्याचा पुरावा. |
पायरी ३: अर्ज सबमिट आणि क्रमांक जतन करा
- सबमिट करा: सर्व माहिती आणि कागदपत्रे अपलोड झाल्यावर, फॉर्म सबमिट करा.
- अर्ज क्रमांक: तुम्हाला एक अर्ज क्रमांक (Application Number) मिळेल, जो स्टेटस तपासण्यासाठी जपून ठेवा.
४. महत्त्वाच्या सूचना आणि कालावधी
- दाखला मिळण्याचा कालावधी: अर्ज प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर, साधारणतः ७ ते २१ दिवसांमध्ये दाखला तयार होतो.
- प्रमाणित प्रत: वेबसाइटवरून तात्पुरते प्रमाणपत्र डाउनलोड करता येते, परंतु दाखल्याची प्रमाणित (Certified) प्रत तुमच्या संबंधित महानगरपालिका/नगरपालिका किंवा ग्रामपंचायत कार्यालयातून घ्यावी लागेल.
- अति महत्त्वाचे: जन्माच्या २१ दिवसांच्या आत अर्ज करणे अनिवार्य आहे.
- विलंब झाल्यास: २१ दिवसांनंतर अर्ज केल्यास, तुम्हाला स्थानिक कार्यालय गाठावे लागेल आणि नोटरीकृत प्रतिज्ञापत्र व दोन साक्षीदारांची माहिती यांसारखी अतिरिक्त कागदपत्रे सादर करावी लागतील.
