Ladki Bahin Yojana E-KYC Rule : महाराष्ट्र शासनाची अतिशय महत्त्वाकांक्षी मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना, राज्यातील महिलांना दरमहा ₹1,500 चा थेट आर्थिक लाभ (DBT) देऊन त्यांना स्वावलंबी बनवण्याच्या उद्देशाने सुरू झाली आहे. या योजनेला मोठा प्रतिसाद मिळत असला तरी, आता महायुती सरकारने यातील पारदर्शकता आणि केवळ गरजू महिलांनाच लाभ मिळावा यासाठी कठोर नियम आणि पडताळणी मोहीम सुरू केली आहे.
जर तुम्हाला योजनेचा लाभ अखंडितपणे सुरू ठेवायचा असेल, तर सरकारने केलेले नवीन बदल आणि e-KYC ची प्रक्रिया समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
बोगस लाभार्थ्यांवर कठोर कारवाई आणि पडताळणीचे स्वरूप
योजनेच्या अंमलबजावणीत काही त्रुटी आढळल्याने, तसेच अनेक बोगस (Ineligible) लाभार्थी समाविष्ट झाल्याचे लक्षात आल्यामुळे, शासनाने आता युद्धपातळीवर पडताळणी मोहीम हाती घेतली आहे. केवळ खऱ्या आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बळ महिलांनाच या योजनेचा लाभ मिळावा, हा त्यामागचा मुख्य उद्देश आहे.
- ओळख आणि उत्पन्नाची कसून तपासणी: प्रत्येक लाभार्थीची ओळख (Identity) आणि कुटुंबाच्या उत्पन्नाची कसून चौकशी केली जात आहे. अनेक ठिकाणी अपात्र महिलांसह पुरुषांनीही लाभ घेतल्याचे उघड झाले आहे.
- e-KYC प्रक्रिया सक्तीची: लाभार्थ्यांची पात्रता सुनिश्चित करण्यासाठी ई-केवायसी (Aadhaar Based Authentication) प्रक्रिया अनिवार्य (Mandatory) केली आहे. यामुळे बनावट नोंदी आपोआप वगळल्या जातील.
- अपात्र महिलांना वगळण्याची मोहीम: पडताळणीत अपात्र ठरणाऱ्या लाखो महिलांना योजनेच्या लाभातून वगळले जात आहे.
पात्रता निकषांमध्ये सर्वात मोठा आणि महत्त्वाचा बदल
योजनेत पारदर्शकता आणण्यासाठी सरकारने उत्पन्नाच्या निकषांमध्ये सर्वात महत्त्वपूर्ण बदल केला आहे, जो प्रत्येक लाभार्थ्याने लक्षात घ्यायला हवा.
पूर्वी केवळ लाभार्थी महिलेचे वैयक्तिक उत्पन्न विचारात घेतले जात होते, पण आता संपूर्ण कुटुंबाचे एकत्रित वार्षिक उत्पन्न विचारात घेतले जाईल.
- उत्पन्नाची नवीन कठोर मर्यादा: लाभार्थी महिलेच्या कुटुंबाचे एकूण वार्षिक उत्पन्न ₹2.5 लाख (अडीच लाख रुपये) पेक्षा जास्त नसावे. या मर्यादेपेक्षा जास्त उत्पन्न असल्यास ती महिला तत्काळ अपात्र ठरू शकते.
- पती/वडिलांची e-KYC बंधनकारक: उत्पन्नाची अचूक पडताळणी करण्यासाठी, केवळ महिलेची नव्हे, तर त्यांच्या पती किंवा वडिलांची ई-केवायसी (Aadhaar Verification) करणे आता सक्तीचे आहे.
- विवाहित महिला: उत्पन्नासाठी पतीचे आधार प्रमाणीकरण (Aadhaar Authentication) आवश्यक आहे.
- अविवाहित महिला: उत्पन्नासाठी वडिलांचे आधार प्रमाणीकरण (Aadhaar Authentication) आवश्यक आहे.
- शासकीय सेवेवरील लक्ष: कुटुंबातील कोणताही सदस्य शासकीय सेवेत (Government Service) कायमस्वरूपी नोकरीत नाही किंवा निवृत्तीवेतन (Pension) घेत नाही, याचीही बारकईने तपासणी केली जात आहे.
हा बदल केवळ आर्थिकदृष्ट्या दुर्बळ असलेल्या महिलांनाच लाभाची खात्री देतो आणि योजनेत अधिकाधिक पारदर्शकता आणतो.
e-KYC (ई-केवायसी) प्रक्रिया पूर्ण करण्याची टप्प्याटप्प्याने माहिती
मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजनेचा लाभ अखंडितपणे सुरू ठेवण्यासाठी सर्व विद्यमान लाभार्थ्यांनी e-KYC प्रक्रिया वेळेत पूर्ण करणे महत्त्वाचे आहे.
| पायरी (Step) | कृतीचे स्वरूप (Action) | तपशील (Details) |
|---|---|---|
| Step 1 | अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या | शासनाच्या अधिकृत पोर्टलला भेट द्या (अचूक URL तपासा). |
| Step 2 | e-KYC बॅनरवर क्लिक करा | मुख्यपृष्ठावर दिसणाऱ्या ‘e-KYC’ बॅनर वर क्लिक करून फॉर्म उघडा. |
| Step 3 | लाभार्थीची आधार पडताळणी | तुमचा आधार क्रमांक आणि Captcha भरून OTP द्वारे प्रमाणीकरण पूर्ण करा. |
| Step 4 | पती/वडिलांची e-KYC | लाभार्थ्याने त्यांच्या पती/वडिलांचा आधार क्रमांक भरावा. OTP प्रमाणीकरण पूर्ण करून ‘Submit’ करा. (उत्पन्न पडताळणीसाठी हा टप्पा अनिवार्य आहे). |
| Step 5 | जात आणि घोषणापत्र | तुमचा जात प्रवर्ग (Caste Category) निवडा आणि सर्व आवश्यक बाबी प्रमाणित (Certify) करा. उदा. कुटुंबातील सदस्य शासकीय नोकरीत नाही. |
| Step 6 | अंतिम Submission | आवश्यक चेक बॉक्स निवडून ‘Submit’ बटणावर क्लिक करा. |
निष्कर्ष आणि आवाहन
मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी एक महत्त्वाचा आधार आहे. पारदर्शकता आणि आर्थिक शिस्त राखण्यासाठी शासनाने घेतलेली ही कठोर भूमिका (उत्पन्न मर्यादा आणि e-KYC) योग्यच आहे.
लाभार्थ्यांना आवाहन आहे की, त्यांनी या नियमांचे गांभीर्य लक्षात घेऊन, आपले e-KYC त्वरित पूर्ण करावे. अन्यथा, तुम्हाला दरमहा मिळणारा ₹1,500 चा महत्त्वपूर्ण लाभ थांबवला जाऊ शकतो.
